پیشرفت حرفه‌ای با تولید محتوای حرفه‌ای

توسط: مهدی ناصری

چالشی تعریف کرده‌ایم برای گروهی ۲۰ نفره که به طور منظم و حرفه‌ای در شش ماه آینده هر فردی (یا تیم‌های کوچک) در هر دو هفته یک محتوای درجه یک با کیفیت تولید کرده و در اینترنت منتشر نماید.

 
content_is_king1

 

محتوی پادشاهی می‌کند

در جلسه‌ای که به همت دانشجویان فعال «مرکز کارآفرینی دانشگاه شیخ بهایی» در تاریخ یکشنبه ۱۱ آبان ۱۳۹۳ برگزار شد به عنوان میهمان و ارائه‌دهنده مطلب حاضر بودم. هدف از برگزاری این جلسات ترغیب و ایجاد یک بستر هم‌افزایی برای تولید محتوای درجه یک در حوزه‌های مختلف مورد علاقه دانشجویان است. این تصمیم در کنار برنامه‌های دیگر در پی چند جلسه هم‌اندیشی و ایده‌پردازی پیرامون این موضوع تبیین شدند که مرکز کارآفرینی چه برنامه‌هایی می‌تواند در راستای مهارت‌افزایی دانشجویان داشته باشد.

در این جلسه ابتدا توضیحاتی در مورد اهمیت تولید محتوی در پیشرفت حرفه‌ای افراد دادم و سعی کردم با توضیحاتی نشان دهم که یک فرایند مستمر و برنامه‌ریزی شده برای تولید و انتشار محتوای درجه یک چه تاثیرات پایداری در پیشرفت حرفه‌ای هر کس می‌تواند بگذارد.

در ادامه تصمیم گرفتم به جای توضیح و تبیین آموزشی مطالب پیرامون تولید محتوی آنها را درگیر یک کار عملی بکنم. به این صورت که هر کس در یک تیم یا به تنهایی حوزه‌ای را انتخاب کرده و در یک فرایند کارگاهی مانند سعی در تولید محتوای درجه یک در آن حوزه صورت دهد. این چالش شش ماه طول خواهد کشید و بعد از این شش ماه انتظار می‌رود افراد در زمینه تولید محتوی تخصص کافی را به دست آورده و بتوانند به تنهایی آن را ادامه دهند.

بعد از شنیدن نظرات همه شرکت‌کنندگان، پیشنهاد دادم قبل از تشکیل هر تیمی یا انتخاب هر موضوعی ابتدا یک کار عملی به صورت تمرین صورت گیرد. به این صورت که موضوعی را مشخص کنیم و به هر کس این فرصت را بدهیم که در عرض دو هفته آینده یک محتوی برای آن تولید کند. در جلسه آتی روی محتوی‌ها بحث کنیم و با هم تجربیاتی را که یاد گرفته‌ایم مرور کنیم.

در عرض چند دقیقه طوفان فکری راه‌ انداختیم تا موضوعات پیشنهادی ارائه شود. موضوعات گرچه بسیار خوب بودند ولی اکثرا کلی بوده و از نظر من برای انجام یک کار تمرینی سخت بودند. برای همین موضوعی را خودم پیشنهاد دادم و (بدون رای‌گیری) قرار شد روی آن موضوع کار شود. این موضوع عبارت بود از: ورود آب به زاینده رود. با توجه به اینکه اعلام شده است در چند روز آینده آب رودخانه باز خواهد شد از شرکت‌کنندگان خواستم تا در این مورد بیاندیشند و یک راهبرد برای تولید محتوای بیابند.

در این فاصله احساس کردم هنوز فرایند محتوی‌سازی و در نهایت خروجی آخر کمی برای شرکت‌کنندگان گنگ است. از این رو توضیحاتی در مورد تعریف محتوای باکیفیت، قالب ساختاری و قالب محتوایی مطالبی که عمدتا روی وب منتشر می‌شود به آنها ارائه دادم که امیدوارم تا حدی فضای مورد نظر این فعالیت تمرینی را برای آنها روشن کرده باشد.

محتوای مرغوب چه نوع محتوایی است؟

محتوای درجه یک یا باکیفیت یا مرغوب محتوایی است که یک ارزش افزوده‌ای داشته باشد که تا به حال وجود نداشته است. این ارزش افزوده لزوما به معنای تولید یک ایده جدید (مانند آنچه یک شاعر یا رمان‌نویس یا مخترع انجام می‌دهد) نیست. بلکه می‌توان از تغییر فرم ایده‌ها و ارائه آنها در ساختاری متفاوت به نحوی که اثرگذاری بیشتری هم داشته باشد می‌توان محتوای درجه یک تولید کرد. با چند مثال سعی می‌کنم توضیح دهم:

  • فصلی از یک کتاب را دکلمه کرده، آن را ضبط کنید و منتشر کنید.
  • برای یک جمله از فردی معرف یک گرافیک تولید کنید و یا آن را با ترکیب یک عکس منتشر کنید.
  • چند مطلب را ترجمه کرده، در یک ساختار متنی منسجم قرار داده و منتشر کنید.
  • یک مطلب دستورالعملی را انتخاب کرده آن را به صورت اسلاید درست کنید و منتشر کنید.
  • از روش پخت یک غذای خاص فیلم گرفته و آن را منتشر کنید.
  • و…

اینها تنها چند نمونه خیلی ساده از تولید محتوای مرغوب هستند. مسلما حالت‌های دیگری را هم می‌توان متصور شد که (امروز در جلسه فرصت ارائه نبود و ) در آینده بیشتر به آن خواهیم پرداخت.

قالب‌های ساختاری:

قالب ساختاری یعنی قالب رسانه‌ای که مطلب توسط آن منتشر می‌شود. محتواها را می‌توان از لحاظ ساختاری به دسته‌های زیر تقسیم کرد:

  1. مطالب متنی: فراگیرترین نوع رسانه‌ای است که اغلب افراد تولید محتوی را با آن یکی می‌گیرند. متن قدیمی‌ترین و در بسیاری از موارد تنها راه انتقال موثر و کامل محتوای مورد نظر است. از طرفی اغلب نمونه‌های موفقی که چه در وب فارسی و چه در وب جهانی حضور دارند از متن به عنوان رسانه اصلی خود استفاده می‌کنند. (نمونه‌های موفق وب فارسی را در این لینک می‌توانید ببینید.)
  2. فیلم: گرچه تولید فیلم کمی سخت‌تر از بقیه رسانه‌هاست ولی بسیاری معتقدند تاثیرگذاری آن نیز بسیار بیشتر از بقیه رسانه‌هاست. امروزه با گسترش پهنای باند در دسترس برای همه، فیلم تبدیل به یک رسانه انقلابی شده و با توجه به امکان فیلم‌برداری با کیفیت بالا با استفاده از دوربین‌های تلفن‌های همراه، همگان می‌توانند به راحتی فیلم تولید کرده و آن را منتشر نمایند. نمونه‌های بسیار موفقی از این نوع رسانه را می‌توان در سایت‌های آپارات یا یوتیوب مشاهده کرد. این نمونه را در یوتیوب ببینید.
  3. عکس: عکس رسانه‌ای است که در آن ایده نه با کلام که با تصویری واقعی نقل می‌شود. عکاس ضمن در نظر گرفتن اصول فنی هنگام عکسبرداری، باید بتواند سوژه‌ای مناسب برای انتقال مفهوم مورد نظر خود بیابد. با گسترش فناوری‌های عکسبرداری در تلفن‌های هوشمند و نیز گسترش برنامه‌هایی مانند اینستاگرام و فیلکر، این رسانه تبدیل به یک رسانه فراگیر برای تولید محتوی شد. به طوری که امروزه هر کسی با حداقل امکانات می‌تواند از آن برای تولید محتوی استفاده کند.
  4. صدا: صدا رسانه‌ای است که در ایران بسیار مغفول باقی مانده است. انتشار محتواها به صورت صوت، با توجه به گسترش فراگیر دستگاه‌های پخش کننده صوتی در دنیا، امروزه یکی از فراگیرترین فرم‌های رسانه‌ای شده است به طوری که تولید و انتشار مطالب به صورت صوت با عنوان کلی پادکست (Podcast) نام‌گذاری شده  (تعریف انگلیسی و فارسی) و افراد بسیاری به صورت حرفه‌ای به انتشار پادکست‌های خود می‌پردازند. یک پادکست را می‌توان معادل یک رادیوی اینترنتی در نظر گرفت که امکان دانلود کردن و گوش دادن آفلاین به آنها وجود دارد. سایت soundcloud که یک سایت به اشتراک گذاری صوت است به عنوان یک پلتفرم به صورت گسترده‌ای برای انتشار پادکست‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. از نمونه‌های ایرانی جدید می‌توان به پادکست بی‌نام و از نمونه‌های موفق باسابقه می‌توان به رادیو گویا اشاره کرد.
  5. گرافیک: دیگر همه تاثیر انقلابی نرم‌افزارهایی مانند فوتوشاپ را در تولید محتواهای تصویری می‌دانند. شما هم اگر کمی ذوق داشته و پشتکار یادگیری چنین نرم‌افزارهایی را داشته باشید، می‌توانید تصاویر گرافیکی بسیار با ارزشی تولید کنید. انواع پوسترهای تبلیغی و غیرتبلیغی را که در اینترنت می‌بینید می‌توان در این دسته از رسانه‌ها قرار داد. در این نوع رسانه، طراح ترکیبی تاثیرگذار و هنرمندانه از تصاویر، گرافیک‌ها، متن، رنگ‌ها و المان‌های نمادین را به خدمت می‌گیرد تا مطلب و ایده‌ای را به بیننده منتقل نماید. در حال حاضر این نوع رسانه‌ها از پربازدیدترین محتواهای اینترنتی هستند. و این تاثیرگذاری بالای آنهاست که آنها را به طور گسترده در تبیلغات پرکاربرد کرده است.
  6. اینفوگرافی (داده‌نمایی): در این مورد می‌توانید در این لینک (انگلیسی) و این لینک (فارسی) اطلاعاتی کسب کنید. نمونه‌های خوبی از آن را می‌توانید در این لینک (خارجی) یا این لینک (فارسی) مشاهده نمایید. این اینفوگرافی را هم ببینید. این اینفوگرافی را هم ببینید.
  7. اسلایدشیر: سایت به اشتراک‌گذاری اسلایدهاست. در عرض چندسال رشد بسیار چشم‌گیری داشته است. امروزه بسیاری از این سایت برای تولید و انتشار اسلایدهای خود که تبدیل به فرم جدیدی از رسانه شده است، استفاده می‌کنند (اسلایدهای پرطرفدار را در این صفحه ببینید. و در این صفحه به دنبال موضوعات مورد علاقه خود بگردید.). شما هم می‌توانید اسلاید بسازید و آن را منتشر کنید. من خودم بیش از هر سایت دیگری در اسلایدشیر تولید محتوی را انجام می‌دهم. اسلایدهای مرا در این لینک ببینید.
  8. ترکیبی از موارد فوق. در نهایت در بسیاری از موارد استفاده از ترکیبی از موارد فوق همواره می‌تواند بر تاثیرگذاری محتوی بیفزاید.

قالب‌های محتوایی:

مطالب تولیدی را می‌توان از لحاظ ساختار محتوایی به دسته‌های زیر تقسیم‌بندی کرد:

  • دستورالعمل‌ها (How To Do): به مخاطب می‌گوید که چگونه یک عمل خاصی را انجام دهند. با توجه به کاربردی بودن این نوع مطالب، بسیاری از مخاطبان نسبت به آن علاقه نشان می‌دهند. نمونه‌های بارزی از این نوع مطالب را می‌توانید در سایت ehow ببینید (سایت Entrepreneur هم مجموعه غنی از این نوع مطالب دارد.). بسیاری از وبلاگ‌نویسان معروف از این نوع محتواها برای جذب مخاطبان بیشتر استفاده می‌کنند. (من در این پست چنین رویکردی را لحاظ کرده‌ام)
  • اطلاعاتی (Informational): در این نوع مطالب صرفا اطلاعات و حقایق ثبت شده واقعی به مخاطب ارائه می‌شود. از این ساختار محتوایی می‌توان برای آموزش یا آشنا کردن مخاطب با موضوعی خاص استفاده کرد. این مطالب می‌تواند صرفا تعریف یک موضوع بوده و یا به طور کامل به تشریح آن بپردازد. بسیاری از مطالب منتشر شده در وبلاگ‌های فارسی زبان یا مجلات و روزنامه‌ها از این دست هستند.
  • بازبینی (Review): یعنی نظر، نقد و برداشت شخصی شما (به عنوان یک متخصص) از یک موضوع که می‌تواند یک پدیده، یک رویداد، یک اثر ادبی، یک محصول و یا یک موضوع دیگر باشد. بسیاری از مخاطبان دوست دارند تا نظر افراد متخصص را در مورد یک موضوع خاص بدانند.
  • لیست‌ها: یکی از ساده‌ترین راه‌های تولید محتواهای متوسط و مفید هستند. در این نوع محتواها شما به ارائه لیستی کاربردی و خلاصه برای یک موضوع یا حوزه می‌پردازید. موضوعاتی مانند «۱۰ … برتر در حوزه ….» یا «۱۰ عادت موثر در موفقیت» و… از این دست محتواها هستند. کاربران چنین مطالبی را بسیار دوست دارند چون به آنها کمک می‌کند در مدتی کم عصاره نظرات و تجربیات یک فرد را بخوانند و از آن استفاده کنند. (بخش عمده این پست وبلاگ من از این نوع است. سایت Entrepreneur و  Forbes مجموعه بسیار غنی از لیست‌ها را دارد)
  • مصاحبه: مصاحبه صورت سوال و جواب شما از یک فرد دیگر تدوین می‌شود. فرد مصاحبه شونده مبتنی بر موضوع و شرایط مصاحبه باید انتخاب کرد. گاه با مصاحبه کردن با افراد مشهور و انتخاب هوشمندانه سوالات می‌توانید طیف گسترده‌ای از مخاطبان جدید را به دست آورید.
  • خبر: همه با این نوع از محتواها آشنا هستیم و می‌دانیم که اگر دست اول باشد می‌تواند ارزش بالایی هم داشته باشد ولی مشکل اصلی این نوع محتوی عمر کوتاه آن است که باعث می‌شود بسیاری از تولیدکنندگان حرفه‌ای به سمت آن نروند و یا اینکه آن را با انواع دیگر محتواها مانند review ترکیب نمایند.
  • گزارش رویداد: رویدادی (مانند یک همایش یا یک فستیوال) در محل و زمانی خاص به وقوع پیوسته است و شما در آن حضور داشته‌اید این بهترین فرصت برای تهیه یک گزارش مفصل و مفید از آن و انتشار آن است تا افرادی که در آن رویداد نبوده‌اند در جریان آن قرار گیرند. (یه نمونه گزارش خوب)
  • معرفی: شما زحمت شناخت و معرفی یک پدیده جدید را می‌کشید. این ارزشی است که در این نوع محتوی تولید می‌شود. موضوع انتخابی شما برای معرفی می‌تواند یک شخص، پدیده، محصول و یا هر چیز جذاب دیگری باشد. (سایت دیجیکالا مملو از چنین مطالب مفیدی است که به معرفی محصولات می‌پردازد.)
  • مقایسه دو رویکرد یا پدیده: دو محصول را انتخاب کنید و آنها را با هم مقایسه کنید. بسیاری از افراد به خصوص هنگام تصمیم‌گیری برای خرید دنبال چنین مقایسه‌های ارزشمندی هستند. (نمونه از آن را مشاهده کنید)
  • الهام‌بخش: مطالبی احساسی و اغلب با رویکردی برانگیزاننده هستند که مخاطبان را تحت تاثیر قرار داده و سعی در ایجاد تغییری در رویکرد آنها به یک موضوع دارند. این نوع محتواها نیازمند هنر نویسندگی و تجربه بالا در موضوع مرتبط است. کمتر از چنین ساختار محتوایی برای حوزه‌های حرفه‌ای استفاده می‌کنند.
  • ترکیبی از موارد فوق. توصیه می‌شود سعی بر این باشد که هر محتوی به یک شکل از موارد فوق باشد ولی بعضا در صورت مساعد بودن شرایط می‌توان از ترکیبی از موارد فوق هم استفاده نمود.

ادامه دارد…

متاسفانه به دلیل کمبود وقت بحث فوق ناقص ماند و من سعی خواهم کرد در جلسات بعدی و به تبع آن در پست‌های بعدی توضیحاتی در مورد مراحل ساخت محتویات در هر یک از قالب‌های فوق ارائه دهم.

روی دیوار

این دو عکس را از روی دیوار اتاق مرکز کارآفرینی دانشگاه شکار کردم.

لطفا گوسفند نباشید...

گوسفند متفکر...


اگر این مطلب را مفید یافتید آن را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.